خبرگزاری مهر، گروه استانها: امام حسن مجتبی (ع)، دومین امام شیعیان و فرزند بزرگ امیرالمؤمنین امام علی (ع) و حضرت فاطمه زهرا (س)، از برجستهترین شخصیتهای تاریخ اسلام به شمار میرود.
امام حسن مجتبی (ع) زندگی خود را در راه هدایت مسلمانان، پاسداری از ارزشهای اسلامی و حفظ وحدت امت اسلامی سپری کردند و سیره ایشان سرشار از گذشت، بردباری، کرامت و مهربانی بود و همین ویژگیها موجب شد حتی مخالفان نیز به بزرگواری اخلاقی ایشان اذعان کنند.
صلح امام حسن (ع) یکی از مهمترین و سرنوشتسازترین رویدادهای تاریخ اسلام است. پس از شهادت امام علی (ع)، جامعه اسلامی با اختلافات عمیق و جنگهای داخلی روبهرو بود و ادامه نبرد میتوانست به نابودی نیروهای مؤمن و تضعیف بنیانهای اسلام بینجامد. امام حسن (ع) با درایت و آیندهنگری، صلح با معاویه را پذیرفت؛ تصمیمی که نه از سر ضعف، بلکه برای حفظ جان مسلمانان، جلوگیری از خونریزی و صیانت از اصل اسلام اتخاذ شد.
این صلح در واقع یک تدبیر راهبردی بود که چهره واقعی حکومت معاویه را در گذر زمان آشکار کرد و زمینه را برای نهضت عاشورای امام حسین (ع) فراهم ساخت. امام حسن (ع) با این اقدام نشان داد که در مکتب اهلبیت (ع)، حفظ دین، مصالح جامعه اسلامی و جلوگیری از تفرقه بر هر مصلحت دیگری مقدم است.
امام حسن مجتبی (ع) با پذیرش صلح، در واقع آبروی خود را در پیشگاه تودههای ناآگاه و حتی یاران وفادار اما کمبصیرت فدا کرد و پذیرش صلح از سوی ایشان هرگز به معنای تسلیم، سازش یا مصالحه عقیدتی با باطل نبود؛ بلکه این اقدام، تغییر آرایش جنگی و آغازگر یک نبرد عمیقتر بود.
در آستانه سالروز شهادت امام حسن مجتبی (ع) و روز بزرگداشت سلمان فارسی، گفتوگویی اختصاصی با سید حسین جعفری بخشدار ارم و محقق و پژوهشگر داشتهایم.
امسال تقارن شهادت امام حسن (ع) با روز سلمان فارسی را شاهد هستیم. دلیل این همه تأکید بر «تنهایی» امام حسن (ع) در تاریخ چیست؟
«تنهاترین سردار» لقبی نیست که من به امام حسن (ع) بدهم؛ این حقیقتی تاریخی است. تنهایی امام، تنهایی در میدان جنگ نبود؛ تنهایی در فهم و بصیرت بود. ایشان به جایی رسیدند که برای نجات اصل اسلام، مجبور شدند با شقیترین فرد روی زمین یعنی معاویه، آن هم در اوج قدرت و حیلهگری، صلح کنند.
این تصمیم از جنگیدن سختتر بود. امام حسن (ع) با چشمانی باز جام زهر را پذیرفت تا شیعیان و مسلمانان قتلعام نشوند.
ایشان با این کار به ما آموخت گاهی برای مصلحت بزرگتر، باید خشم خود را فرو برد و مظلومانه از حق مسلم گذشت.
اشاره کردید به صلح با معاویه؛ بسیاری این پرسش را دارند که چرا امام با فردی فاسق صلح کرد؟
امام حسن (ع) با شقیترین فرد زمان خود روبرو بود، اما محاسبه ایشان، محاسبه نهایی تاریخ بود. وقتی یاران سستعنصر و دنیاطلب، پشت فرمانده خود را خالی کردند، ایستادگی نظامی معنایی جز نابودی کامل هسته مرکزی تشیع و ریختن خون بیگناهان نداشت.
معاویه در ظاهر پیروز میدان شد، اما صلح امام حسن (ع) نقاب از چهره پلید بنیامیه برداشت.
امام نشان داد که برای حفظ جان شیعیان و بقای اسلام ناب، حاضر است از حکومت ظاهری بگذرد، اما هرگز از اصول و کرامت دست نکشد. این صلح، یک عقبنشینی عزتمندانه و استراتژیک بود.
بر چه اساسی سلمان فارسی را نماد «خرد ایرانی» میدانید؟
سلمان، افتخار ما ایرانیان در جهان اسلام است. تأکید میکنم، سلمان یک ایرانی آزاده از خطه فارس بود که تشنه حقیقت، از آتشکدهها گذشت و به دنبال دین کامل گشت.
او وقتی پیامبر (ص) را یافت، آنچنان در ایمان و حکمت ذوب شد که پیامبر فرمود: «سلمان از ما اهل بیت است». این جمله، نهایت افتخار برای یک ایرانی است.
سلمان نماد عقلانیت و تدبیر ایرانی بود که با روحیه اسلامی پیوند خورد. پیشنهاد حفر خندق در جنگ احزاب، یک راهبرد ناب ایرانی بود که مدینه را نجات داد. سلمان به ما ثابت کرد ایرانی بودن و مسلمان بودن نه تنها تضادی ندارد، بلکه مکمل هم است.
چه پیوندی میان راهبرد صلح امام حسن (ع) و منش سلمان فارسی میبینید؟
هر دو، قهرمانان «صبر و تدبیر» هستند. سلمان با خرد ایرانی خود، بنیانگذار تفکر استراتژیک در اسلام بود و امام حسن (ع) با صلح مظلومانه خود، مظهر اوج این تفکر. هر دو به ما میآموزند که دینداری فقط در شمشیر زدن نیست؛ گاهی در سکوت، تحمل و یافتن راه سوم است.
مردم نجیب و صبور بخش ارم، وارث همین فرهنگ مقاومت هوشمندانه هستند.
امیدوارم ما نیز چون امام مجتبی (ع) برای وحدت جامعه و حفظ خون مسلمین از آبروی خود هزینه کنیم و چون سلمان فارسی، «حقیقت» را گم نکنیم. این ایام را به محضر ولیعصر (عج) و مردم شریف ارم تسلیت میگویم.
نظر شما